Aktywność fizyczna osób w starszym wieku.

Właściwie dobrana kinezyterapia, czyli leczenie za pomocą ruchu jest jedną z najważniejszych metod nie tylko w rehabilitacji, ale również w zapobieganiu licznym schorzeniom i dolegliwościom. Niestety u większości osób starszych obserwuje się spadek aktywności fizycznej. Co gorsza, często wśród ludzi w wieku podeszłym panuje przekonanie, że wysiłek fizyczny w ich wieku jest niewskazany.
W procesie starzenia dochodzi do zmniejszenia masy i siły mięśni szkieletowych oraz wzrostu ilości tkanki tłuszczowej. Zmniejsza się elastyczność mięśni, ścięgien i więzadeł, spada masa kostna. Zmniejszenie masy i siły mięśniowej doprowadza do osłabienia i obniżenia jakości życia, a także do zwiększonego ryzyka upadków i złamań, co doprowadza do zmniejszenia samodzielności. Te wszystkie zmiany doprowadzają do zmniejszenia sprawności fizycznej i stabilności postawy.

Ćwiczenia dla osób starszych.

Zestawy ćwiczeń u pacjentów w wieku podeszłym powinny być tak dobrane, aby oprócz pracy nad poprawą siły i wytrzymałości mięśni, zawierały elementy poprawiające koordynację ruchową, usprawnianie ruchowe wraz z profilaktyką upadków, ćwiczenia oddechowe czy ćwiczenia relaksacyjne. Zestawy powinny być dobrane do wieku, stanu ogólnego i towarzyszących schorzeń. Powinny być kontynuowane do późnej starości. Do podstawowych zasad należą: indywidualny dobór rodzaju, częstotliwości, intensywności i czasu ćwiczeń, stopniowe wydłużanie i zwiększanie ilości ćwiczeń – docelowo do 30-45 minut, najlepiej 3 do 5 razy w tygodniu, małe lub umiarkowane nasilenie wysiłku, najlepiej dobór ćwiczeń prostych i mało skomplikowanych, monitorowanie samopoczucia.

Ryzyko aktywności fizycznej u osób starszych.

75% osób starszych cierpi na schorzenia układu krążenia. Często zadawanym pytaniem jest, czy chorując na nadciśnienie tętnicze albo chorobę niedokrwienną serca, czyli popularną wieńcówkę, mogę ćwiczyć? Udowodniono, że regularny wysiłek fizyczny umożliwia lepszą kontrolę czynników ryzyka i zmniejsza śmiertelność z powodu chorób sercowo-naczyniowych o 20-25%. Według przeprowadzonych badań, rzeczywiście w początkowej fazie ćwiczeń dochodzi do wzrostu ciśnienia tętniczego, jednak po chwili spada ono, a wysokość spadku uzależniona jest od wysokości ciśnienia wyjściowego.
Jednak rodzaj wysiłku fizycznego powinien być odpowiednio dobrany, a szczególną ostrożność należy zachować w nadciśnieniu ciężkim. W chorobie nadciśnieniowej najkorzystniejsze są ćwiczenia o natężeniu umiarkowanym, dozowane stopniowo, początkowo od 15-20 minut, kolejno do 45 minut, najlepiej 3-4 razy w tygodniu. Korzystny dla serca jest wysiłek dynamiczny – pływanie, jazda na rowerze, marszobiegi. Niezalecane są ćwiczenia izometryczne. Wskazane są długie i regularne spacery.
Prawidłowo dobrany wysiłek fizyczny doprowadza do redukcji nadwagi, zwiększa siłę mięśniową, poprawia kondycję, obniża ciśnienie tętnicze krwi (średnio o 2-8 mmHg), zmniejsza ryzyko udaru mózgu i chorób układu sercowo-naczyniowego. Niestety codzienne czynności (sprzątanie, pranie, robienie zakupów) nie zastąpią wysiłku fizycznego. Bez względu na to, ile mamy lat, zawsze warto pamiętać o regularnym wysiłku fizycznym i aktywnym wypoczynku, bowiem mogą one znacznie poprawić jakość naszego życia oraz je wydłużyć.

Program rehabilitacji dla osób z chorobą Alzheimera.

Trening sprawności funkcjonalnej obejmuje przywrócenie, poprawę i utrzymanie przez jak najdłuższy czas aktywności w zakresie podstawowych czynności dnia codziennego (samodzielne lub z nadzorem), takich jak: zmiany pozycji w łóżku, przechodzenie z pozycji leżącej do siedzącej i z powrotem, przesiadanie się z łóżka na wózek i z powrotem, trening jazdy na wózku, wstawanie z krzesła i siadanie, trening lokomocji z wysokim balkonikiem z asekuracją terapeuty, ubieranie i rozbieranie się, uczestniczenie w przygotowywaniu prostych posiłków, samodzielne jedzenie, toaleta ciała, przesiadanie się z wózka na sedes i z powrotem, dbanie o miejsce zamieszkania itp. Powyższe zadania będą realizowane pod nadzorem opiekunów i fizjoterapeutów.
Badania wykazały, że istnieje zależność pomiędzy pogorszeniem sprawności funkcjonalnej, a zaburzeniami funkcji poznawczych. Stwierdzono, że im gorsza sprawność funkcjonalna, tym większe ryzyko zaburzeń funkcji poznawczych, a z drugiej strony im cięższe zaburzenia funkcji poznawczych, tym większe jest ryzyko utraty sprawności. Dlatego w treningu osób starszych powinny być uwzględnione obie komponenty, aby opóźnić w czasie utratę samodzielności.

Ćwiczenia równoważne i koordynacyjne. Dzięki takim ćwiczeniom układ nerwowy otrzymuje wiele bodźców i musi na nie odpowiedzieć, co oznacza w sensie praktycznym mobilizację rezerw w nim tkwiących. Taki trening powoduje również wzmocnienie mięśni. Poprawia się także zakres ruchów. Wybrane ćwiczenia redukują ryzyko osteoporozy poprzez stymulację tworzenia tkanki kostnej (aktywacja osteoblastów) – ćwiczenia na platformie Schumanna. Poza tym trening równoważny w pozycji siedzącej stymuluje prawidłowy siad bez podparcia pleców, a w pozycji stojącej przygotowuje do chodzenia i zmniejsza ryzyko wystąpieniu upadków.

Ćwiczenia oddechowe dzięki poprawie wentylacji płuc zmniejszają ryzyko chorób układu oddechowego, m.in. zapalenia płuc.

Ćwiczenia stóp zapobiegają powstawaniu zakrzepicy żył głębokich i są szczególnie ważne dla osób z ograniczoną mobilnością, a więc seniorów leżących czy siedzących przez wiele godzin.

Trening ćwiczenia podzielności uwagi, czyli umiejętności wykonywania co najmniej dwóch czynności jednocześnie np. rozmawiania w czasie chodzenia. Funkcje takie można stymulować poprzez ćwiczenia np. przeciwnych ruchów obu kończyn górnych.

Ćwiczenia sprawdzające i poprawiające stereognozję, czyli zdolność do rozpoznawania i nazywania przedmiotów bez udziału wzroku – jedynie przez dotyk. Zadania takie dostarczają bodźców eksteroreceptywnych i proprioreceptywnych do ośrodków płata ciemieniowego.

Terapia ręki. Znaczny obszar mózgu w płacie ciemieniowym obejmuje okolica odbierająca informacje czuciowe z prawej i lewej dłoni. Ręce, podobnie jak język i stopy mają najwięcej receptorów czuciowych i są zdolne do bardzo skomplikowanej i precyzyjnej odpowiedzi ruchowej. Ich sprawność warunkuje niezależne funkcjonowanie w zakresie wielu czynności dnia codziennego. Ćwiczenia dłoni są przydatne przy problemach z motoryką precyzyjną i z takimi czynnościami jak: zapinanie guzików, zamka, czesanie się, otwieranie słoika, krojenie mięsa, pisanie. Dlatego w terapii ręki bardzo ważną rolę odgrywa stymulacja czucia, jednocześnie ćwiczenia tego typu zapobiegają utracie ruchomości w stawach dłoni.

Nauka prawidłowej postawy ciała. Ćwiczenia tułowia wzmacniają osłabione mięśnie grzbietu i brzucha, dzięki nim poprawia się pozycja siedząca, chód oraz wentylacja płuc.

Trening wykonywania ćwiczeń z różną prędkością.

Wykonywanie drenażu limfatycznego lub/oraz tapingu mięśniowo-powięziowego kończyny górnej w przypadku obserwacji zwiększonych obwodów w zakresie tej kończyny.

Dodatkowo wspomagająco możemy zaproponować zabiegi fizykoterapeutyczne zgodnie ze wskazaniami i z uwzględnieniem przeciwwskazań.